Rus-İngiliz Bilek Güreşi

“Büyük Oyun” diye bilinen ve 19. yüzyılda Orta Asya, Kafkaslar ve Ortadoğu gibi geniş bir coğrafyada yaşanan keskin rekabetin temel oyuncuları Büyük Britanya ve Rusya idi. Bu iki ülke ortak tehdit çok büyük olduğunda birbirleriyle geçici ittifaklar kurabildiler tabii; ancak ilişkileri genelde gergin bir seyir izledi. Soğuk Savaş dönemi de bunun bir istisnası olmadı.

Sovyetler Birliği’nin yıkılmasının ardından iki ülke nispeten yakınlaştı ve 1990’lar boyunca aralarındaki ticari ilişkiler önemli ölçüde gelişti. Hatta Rusya’nın yeni zenginleri bu dönemde Londra emlak piyasasının en gözde müşterileri haline geldiler. Fakat Yeltsin dönemindeki olumlu ilişkiler, Putin’in iktidara gelmesiyle birlikte bozulmaya başladı.

2000’lerin başında Putin’le anlaşmazlığa düşen işadamı Boris Berezovski’ye ve ardından Çeçen ayrılıkçı Ahmed Zakayev’e iltica hakkı tanıyan, Rusya’nın iade taleplerini de reddeden Birleşik Krallık, zamanla Putin yönetimiyle yıldızı barışmayan üst düzey pek çok Rus şahsiyetin sığınağı haline geldi.

Aynı dönemde iki ülke arasında Soğuk Savaş yıllarını hatırlatan gerilimler de yaşanmaya başlandı: Birleşik Krallık hükümeti 2006 yılında Londra’da polonium ile zehirlenerek hayatını kaybeden eski KGB mensubu Litvinenko’nun ölümünden Moskova’yı sorumlu tutarken, Rusya da casusluk yaptıkları ve Rusya’daki bir takım STK’ları manipüle ettikleri gerekçesiyle çok sayıda Britanyalı diplomatı sınırdışı etti. British Council’in Rusya’daki faaliyetleri bile baskı altına alındı.

2007’den itibaren Kraliyet Hava Kuvvetleri, Rus savaş uçaklarının Britanya hava sahasını sık sık ihlal ettiğini duyurmaya başladı. Bu arada MI5, Rusya’nın Britanya’daki casusluk faaliyetlerinin Soğuk Savaş yıllarındaki düzeyine ulaştığını iddia ediyordu.

İkili ilişkilerdeki yokuş aşağı gidiş, Gürcistan ve özellikle de Ukrayna krizleriyle  hızlandı. Britanya hükümeti 2014’te Kırım’ın ilhak edilmesinin ardından Rusya’ya uygulanacak yaptırımlar konusunda en aktif tavır koyan ve en sert açıklamaları yapan hükümet oldu. Hatta bu konuda çoğu zaman ABD’yi de peşinden sürükledi. Suriye krizi konusunda da Londra, Rusya’ya karşı eleştirel bir dil geliştirdi. Rus askeri harekatının başlamasıyla da eleştirilerin dozunu arttırdı.

Britanya, Baltık Denizi’nde bulunan NATO deniz kuvvetlerinin takviye edilmesi konusunda da en istekli görünen ülke. Rusya bu gelişmeye askeri karşılık vereceğini çoktan açıklamış durumda.

Bu yılın Haziran ayında yapılacak olan Brexit referandumu kampanyasında bile Rusya kendinden söz ettiriyor: Ülkenin Dışişleri Bakanı Philip Hammond, “AB’den çıkmamızı arzu eden tek ülke Rusya,” diyerek neden Birleşik Krallık’ın AB’de kalması gerektiğini açıklamaya çalışıyor.

İki ülke arasındaki ilişkilerin yakın zamanda düzelmesi pek mümkün görünmüyor. Ortada önemli bir ikili ve doğrudan sorun yok gibi dururken, ilişkilerin neden on yıl kadar önce ağır çekimde bozulmaya başladığı ve bugünkü duruma gelindiği izaha muhtaç.

Öyle ya, Obama’nın Beyaz Saray’a yerleşirken yaptığı “Rusya’yla yaşanan gerginlikleri yatıştırmak için ilişkileri reset edelim” çağrısı dahi Britanya’nın tavrında bir değişikliğe neden olmamıştı.

Belki de Birleşik Krallık adım adım Rusya’yı Batı’yla bir gerginlik politikası sürdürmeye teşvik etmiş; Rusya da bunu karşılıksız bırakmamıştır. Batı ittifakı içindeki ayrılıkları gidermek ve Avrupa’da ağırlığını giderek arttıran bazı ülkelerin etkisini törpülemek için en kestirme çözümün Rusya ile “Batı” arasında yeni bir soğuk savaş kurgulamak olduğuna bir noktada birileri karar mı vermişti diye insan sormadan edemiyor.   

(24 Nisan 2016)

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s